Upplýsingar fyrir fjölmiðla

Hugmyndin að baki þessari síðu er að veita starfsmönnum fjölmiðla, þýðendum og öðrum áhugasömum upplýsingar um stjörnufræði og stjörnuskoðun.

Fréttir úr heimi stjörnufræðinnar

Hér á vefnum eru meðal annars síður um það sem sjá má á næturhimninum og fréttir úr heimi stjörnufræðinnar.

Stjörnuskoðun mánaðarins

Allar fréttir sem birst hafa á Stjörnufræðivefnum (bæði nýjar og gamlar)

Þýðingar

Heiti stjarna með grískum bókstaf eða tölustaf og latneskri endingu má þýða með aðstoð lista neðar á síðunni yfir heiti stjörnumerkja á latínu og íslensku og lista með íslenskum heitum á nöfnum grísku bókstafanna.listi_nofn_stjornumerkja

Dæmi: Stjarnan Epsilon Eridani = Epsilon í Fljótinu. Neðarlega á þessari síðu er listi yfir nöfn stjörnumerkjanna, þar sem hægt að leita að seinni hlutanum „Eridani“ sem er eignarfall orðsins „Eridanus“ (Fljótið á íslensku). Enn neðar eru íslensk heiti grísku bókstafanna.

Enn fljótlegra er að finna þýðingar á heitum stjörnumerkjanna af latínu yfir á íslensku af nafnalistanum.

Dæmi um stjörnumerki: Horologum = Klukkan og Boötes = Hjarðmaðurinn.

Hér er listi yfir nokkur af allra algengustu hugtökum stjörnufræðinnar.

Á heimasíðu Íslenskrar málstöðvar er hægt að leita að þýðingum á ýmsum erlendum fræðiorðum.
Orðaleit á heimasíðu Íslenskrar málstöðvar (stillið tungumálið á ensku)

Stjörnuspeki - Af hverju er Naðurvaldi í dýrahringnum?

Hér er listi á stjörnumerkjasíðunni sem sýnir hvar sólin er hverju sinni á himninum. Niðurröðunin er allt önnur en t.d. fyrir 3.000 árum þegar dýrahringurinn mótaðist og sólin var t.d. í Vatnsberanum og Fiskunum um regntímann. Nú er það svo að þeir sem fæddir eru á bilinu 29. nóvember - 17. desember eru í stjörnumerkinu Naðurvalda. Á þessu tímabili er sólin að ferðast í gegnum Naðurvalda en ekki Bogmanninn eins og stjörnurspár segja til um.

Hægt er að lesa nánar um stjörnuspeki í grein á Vísindavefnum: Eru stjörnuspár sannar?

Nöfn landsvæða á tunglinu, Mars og öðrum hnöttum

Kortin af tunglinu og Mars eru orðin býsna nákvæm og skipta örnefnin á þessum nágrönnum okkar þúsundum. Fjölmörg örnefni til viðbótar er að finna á öðrum hnöttum sólkerfisins sem eru með fast yfirborð og fjölgar þeim með hverri geimferð. Í greinum um hnetti sólkerfisins er yfirleitt sagt frá allra helstu örnefnum.
Vefsíða um sólkerfið

Hér er örstuttur listi yfir orð sem koma fyrir í örnefnum á tunglinu og Mars:

Tungl í sólkerfinu sem bera íslenskt heiti

Mörg af tunglum sólkerfisins bera íslensk heiti. Þau má finna á vefsíðu viðkomandi reikistjörnu.
Vefsíða um sólkerfið

Norðurljósin og norðurljósaskoðun

Vefsíða um norðurljósin.

Sólin

Vefsíða um sólina.

Að kaupa nafn á stjörnu

Alþjóðasamband stjörnufræðinga er eini aðilinn sem getur gefið hnöttum heiti. Vefsíður sem selja nöfn á stjörnur eru svindl að því leyti að nafnið verður ekki opinbert heiti hnattarins heldur einungis varðveitt í skrá hjá umsjónarmönnum vefsíðunnar.

Eini möguleikinn til þess að hafa áhrif á nafngjöf himintungla er að uppgötva áður óþekkta halastjörnu eða smástirni. Finnandinn getur lagt fram tillögu um heiti fyrir Alþjóðasamband stjörnufræðinga. Halastjörnurnar heita yfirleitt í höfuðið á finnandanum (17P Holmes, McNaught, Hale-Bopp) en nöfn smástirnanna eru fjölbreyttari (sum heita t.d. eftir listamönnum s.s. liðsmönnum Bítlanna og Elvis Presley).
Vísindavefurinn: Hafa leikmenn fengið að gefa stjörnum og öðrum fyrirbærum í himingeimnum nöfn?
Wikipedia: Listi yfir smástirni sem heita eftir fólki og sögupersónum

Nöfn vetrarbrauta, stjörnuþyrpinga og gasþoka

Til viðbótar við allar stjörnurnar geta áhugamenn séð þúsundir annarra fyrirbæra á næturhimninum með meðalstórum sjónauka. Þessi fyrirbæri eru oft nefnd djúpfyrirbæri því þau dreifast yfir svæði og því er gagnlegt að skoða þau í sjónauka (ekki er neitt gagn af því að stækka fjarlægar sólstjörnur því þær verða alltaf punktar í sjónaukum áhugamanna!). Það eru einungis helstu djúpfyrirbærin sem bera sérstök heiti en fræðiheiti allra fyrirbæranna vísa til skránna þar sem þau er að finna. Það eru einkum fyrirbæri í Messier-skránni (M1 eða Messier 1 o.s.frv.) sem bera íslensk heiti.
Dæmi: Geimþokan M1 (eða Messier 1 – heitir Krabbaþokan á íslensku), stjörnuþyrpingin M45 (Sjöstirnið), vetrarbrautin NGC 1300, vetrarbrautaþyrpingin Abell 1689.
Listi yfir fyrirbæri í Messier-skránni

Listi yfir íslensk heiti á stjörnumerkjunum

Dæmi sambærilegt því sem er ofar á síðunni: Epsilon Aurigae = Epsilon í Ökumanninum. (Aurigae er ef. latínu fyrir Auriga „Ökumanninn“).

Gríska stafrófið