Riddaraþokan (Horsehead nebula) í Óríon

Athugaðu, opna í nýjum glugga. Prenta útSenda hlekk á þessa síðu til vinar

Digg This! Del.icio.us; Reddit Stumble It! Facebook
Riddaraþokan í Óríon
Riddaraþokan (Horsehead Nebula) í Óríon
Riddaraþokan í Óríon séð í sýnilegu ljósi. Mynd: Nigel Sharp/NOAO
Helstu upplýsingar
Tegund Skuggaþoka
Stjörnulengd 05klst 40mín 59,0sek
Stjörnubreidd -02° 27′ 30,0″
Fjarlægð 1500 ljósár 
Sýndarbirtustig -
Hornstærð 8×6 bogamínútur
Radíus
-
Stjörnumerki Óríon
Annað
Önnur skráarnöfn
IC 434, Barnard 33

Riddaraþokan (Horsehead Nebual), sem einnig stundum nefnd Hesthöfuðþokan, Barnard 33 eða IC 434, er skuggaþoka í stjörnumerkinu Óríon. Þokan er rétt sunnan við stjörnuna Alnitak sem er neðsta stjarnan í Fjósakonunum eða belti Óríons. Riddaraþokan er í um 1500 ljósára fjarlægð frá jörðinni og er hluti af Óríon sameindaskýinu, sem meðal annars inniheldur Sverðþokuna í Óríon. Þokan er þekkt fyrir að líkjast hesthöfði eða riddara á skákborði og dregur nafn sitt af því. Hesthöfuðsmyndunin er þykkt, dökkt ryk- og gasský sem skyggir á björtu bakgrunnsþokuna.

Riddaraþokan fannst á ljósmyndaplötu sem tekin var með sjónauka stjörnustöðvar Harvardháskóla árið 1888.

Riddaraþokan er lýst upp af björtu stjörnunni Sigma Orionis sem staðsett er rétt fyrir ofan myndina hér hægra megin. Björtu blettirnir í Riddaraþokunni eru ungar nýmyndaðar stjörnur. Þræðirnir sem virðast teygja sig til vinstri og hægri frá riddaraþokunni eru taldir myndast af völdum segulsviðs nálægra stjarna. Gulleita þokan sem umlykur V615 Orioni (neðarlega vinstra megin) eru svonefnd Herbig-Haro fyrirbæri. Herbig-Haro fyrirbæri eru bjartir efnishnoðrar að þéttast og verða að stjörnum.

Riddaraþokan er mjög dauf og verða margir fyrir miklum vonbrigðum þegar þeir átta sig á hversu erfitt er að koma auga á þokuna. Það er ekki ómögulegt en krefst þess að þú eigir stóran stjörnusjónauka, helst 8 tommur eða stærri, og hafir mikla þolinmæði og reynslu í stjörnuskoðun. Himinninn verður að vera eins dimmur og auðið er og stjörnuskyggni gott. Mikilvægt er að eiga vetnis-beta síu til að sjá þokuna í sjónauka. Riddaraþokan er hins vegar mjög vinsælt myndefni meðal stjörnuljósmyndara, enda miklu auðveldara að ljósmynda hana.

Riddaraþokan er skammt frá Alnitak, neðstu stjörnunni í belti Óríons (Fjósakonunum)
Riddaraþokan er skammt frá Alnitak, neðstu stjörnunni af þremur í belti Óríons (Fjósakonunum) sem sést hér á þessari fallegu mynd. Mynd: Palomar Observatory Sky Survey/Davide De Martin

 

Riddaraþokan í Óríon
Riddaraþokan í Óríon. Mynd T.A. Rector (NOAO/AURA/NSF) og Hubble Heritage Team (STScI/AURA/NASA).

- Sævar Helgi Bragason

Digg This! Del.icio.us; Reddit Stumble It! Facebook