Sumarþríhyrningurinn

Sumarþríhyrningurinn er ímyndaður þríhyrningur sem þrjár áberandi bjartar og fallegar stjörnur mynda. Þetta eru þær Vega í Hörpunni, Altair í Erninum og Deneb í Svaninum. Allar stjörnurnar þrjár eru í hópi 25 björtustu stjarna á næturhimninum.

Þótt stjörnurnar virðist allar álíka bjartar eru þær mjög ólíkar í reynd. Altair er nálægust af stjörnunum þremur í aðeins 17 ljósára fjarlægð og björt þar af leiðandi en engu að síður tífalt bjartari en sólin okkar. Vega kemur næst en hún er í 25 ljósára fjarlægð og 52x sinnum bjartari en sólin okkar. Fjarlægust er Deneb í 3230 ljósára fjarlægð en 70.000x bjartari en sólin okkar! Deneb er risastjarna sem einn daginn endar ævi sína sem sprengistjarna.

Sumarþríhyrningurinn er hátt á lofti yfir Íslandi snemma hausts (í ágúst og september) en sést einnig vel hátt á lofti árla morguns á vorin. Vega er jafnframt fyrsta stjarnan sem sjáanleg er frá Íslandi í lok sumars. Í júlí og ágúst glittir í hana í hvirfilpunkti þegar birtan frá sólinni er hvað minnst. Á haustin sígur hann hægt og rólega neðar á himinninn og sést vart frá desember og ram í febrúar. Reyndar eru bæði Vega og Deneb pólhverfar frá Íslandi séð en ekki Altair.

Á suðurhveli jarðar er þríhyrningurinn „á hvolfi“ og lágt á lofti á veturna. Þar er sumarþríhyrningurinn því kallaður vetrarþríhyrningurinn.

Sumarþríhyrningurinn séð að hausti til frá Íslandi.

Sjá nánar: Stjörnumerkin
Sjá nánar: Himinhvelfingin
Sjá nánar: Leiðarmerki
Sjá nánar: Vetrarþríhyrningurinn

Heimildir: