Athugaðu, opna í nýjum glugga. Prenta útSenda hlekk á þessa síðu til vinar

Digg This! Del.icio.us; Reddit Stumble It! Facebook
 

Að skoða Satúrnus

Satúrnus er af mörgum álitin fegursta reikistjarna sólkerfisins. Hringarnir sjást í litlum sjónaukum (50mm og stærri) með 30-50x stækkun en stærri sjónauka og meiri stækkun þarf til að þeir verði virkilega fagrir og til að skynja „dýptina“ í þeim. Sé sæmilega stór sjónauki notaður, virkar Satúrnus þrívíðari en nokkur önnur reikistjarna. Myndin hér fyrir neðan sýnir helstu skýjabelti og hringa Satúrnusar.

Helstu skýjabelti og hringar Satúrnusar. Nákvæm breidd skýjabeltanna er ekki sýnd enda breytileg. Skýjabeltin eru þar að auki mun daufari en skýjabelti Júpíters og því erfiðara að sjá þau. Norður snýr upp. Mynd: Björn Jónsson og Stjörnufræðivefurinn

Af þessum beltum og svæðum sjást bæði norður og suður miðbaugsbeltin (NMB og SMB) alltaf í sjónauka. Milli þeirra er miðbaugssvæðið (MBS) þar sem stundum sjást bjartir og stórir stormar.

Norðurpólssvæðið og suðurpólssvæðið (NPS og SPS) eru sömuleiðis alltaf sýnileg, svo framarlega að hringarnir skyggja ekki á þau og eru þau dekkri en svæðin nær miðbaug. Erfiðara er að sjá önnur svæði og skýjabelti. Með öflugum sjónauka (átta tommur og fleira) er hægt að fylgjast með breytingum á breidd, lit og birtu skýjabelta og eins vegna meiri fjarlægðar frá jörðu. Stundum sjást sporöskjulaga blettir á Satúrnusi eins og á Júpíter, en til að sjá þá þarf einnig öfluga sjónauka.

Hringar Satúrnusar

Af hringunum eru A- og B-hringarnir breiðir og bjartir og milli þeirra er Cassini bilið, sem sést í 6 cm sjónauka við sæmileg skilyrði, en alltaf í 15 cm (6 tommu) sjónauka. C-hringurinn er efnisminni en A- og B-hringar og til að sjá hann þarf nokkuð öflugan sjónauka. Reyndar er nokkuð auðvelt að sjá C-hringinn því hann er framan við Satúrnus en á svörtum bakgrunni er erfiðar að sjá hann. Með 15 cm sjónaukunum okkar höfum við náð að greina hann á svörtum bakgrunni, en hann sést ekki í 6 cm sjónauka.

Encke geilin sést einungis í stórum sjónaukum við góð skilyrði. Í minni sjónaukum við góð skilyrði má stundum greina birtulágmark (við sérlega góð skilyrði mjög mjótt) í hringunum þar sem Encke geilin er, en geilin sjálft er of mjótt til að sjást.

Eitt það athyglisverðasta við hringana er hvað birta þeirra eykst mikið um það leyti sem Satúrnus er í gagnstöðu (opposition). Þá eru þeir 20-25% bjartari en fáeinum mánuðum fyrir og eftir gagnstöðu. Þetta er auðveldast að sjá með því að bera birtu hringanna saman við birtu Satúrnusar. Við gagnstöðu eru hringarnir ljósir og bjartari en Satúrnus en fáeinum mánuðum fyrir eða eftir getur reikistjarnan sjálf orðið bjartari.

Einnig er athyglisvert að yfirborðsbirta hringanna breytist mjög lítið frá jörðu séð þó hallinn breytist.

Síur og myndatökur

Gagnlegt er að nota litsíur þegar Satúrnus er skoðaður líkt og Júpíter. Mörk dökkra og ljósra belta sjást t.d. betur ef ljósblá sía (Wratten 80A eða 82A) er notuð, án þess að deyfa of mikið það sem sést. Appelsínugul eða ljósrauð sía (Wratten 21 eða 23A) dekkir pólsvæðin. Góðar litsíur fást hjá Sjónaukar.is.

Sömu aðferðir henta til að taka myndir af Satúrnusi og við myndatöku á Júpíter, en erfiðara er að ná góðum myndum. Myndvinnslan í kjölfarið er hins vegar öðruvísi en svo virðist sem það borgi sig ekki að skerpa myndirnar jafn mikið og þegar um myndir af Júpíter er að ræða.

Stjörnukort af Satúrnusi á himninum

 

Myndir stjörnuáhugamanna af Satúrnusi

 

Digg This! Del.icio.us; Reddit Stumble It! Facebook