Mars Reconnaissance Orbiter

Mars Reconnaissance Orbiter į aš framkvęma ķtarlegri rannsóknir į yfirborši Mars en nokkurt annaš brautarfar hefur gert hingaš til. „Mars Reconnaissance Orbiter er nęsta skref okkar ķ könnun Mars“,” sagši Douglas McCuiston yfirmašur Marsverkefna hjį NASA. „„Viš vęntum žess aš augu žessa geimfars muni koma til meš aš nżtast okkur į komandi įrum ķ aš greina og meta bestu mögulegu lendingarstašina fyrir leišangra framtķšarinnar.“”

Męlitęki MRO eiga aš fylgjast meš hringrįs vatnsins ķ lofthjśpi, į yfirborši og undir yfirborši Mars.
STÆRRI MYND

Um borš ķ geimfarinu eru sex męlitęki, žar į mešal žrjįr myndavélar, sem eiga aš rannsaka lofthjśpinn, yfirboršiš og žaš sem leynist ķ efstu lögunum undir žvķ. Ein myndavélanna er sś öflugasta sem send hefur veriš til annarrar reikistjörnu og gęti greint fótbolta į yfirboršinu. Önnur myndavél į aš bśa til kort af reikistjörnunni ķ tķu sinnum meiri upplausn en įšur og žrišja myndavélin mun fylgjast meš vešurfarinu. Ķ farinu er auk žess litrófsmęlir sem į aš nema steinefni į yfirboršinu, sem hafa myndast ķ tengslum viš vatn, į svęšum į stęrš viš handboltavöll. Ratsjį veršur notuš til aš skyggnast undir yfirboršiš og kanna berg-, ķs- og vatnslög (ef vatnslög eru til stašar).

Į braut verša breytingar į vatnsgufu ķ mismunandi hęš męldar og jafnvel stašsett svęši žar sem vatnsgufa streymir upp ķ lofthjśpinn, ef žaš į sér staš į Mars. Auk žess veršur fylgst meš breytingum į vatni og ryki ķ lofthjśpnum og vešurmęlingar geršar į hverjum degi.

Fylgst veršur meš hreyfingu geimfarsins į braut um reikistjörnuna, en žannig er hęgt aš kortleggja uppbyggingu efri hluta lofthjśpsins og žyngdarsviš Mars.

Ķ framtķšinni mun Mars Reconnaissance Oribiter gegna hlutverki fjarskiptatungls meš žvķ aš taka į móti og endurvarpa gögnum frį öšrum leišöngrum til jaršar.

Helstu markmiš geimfarsins eru:

  • Rannsaka vešurfar į Mars og hvernig žaš breytist meš tķmanum

  • Gera nįkvęmar rannsóknir į landslagsžįttum Mars, sérstaklega žeim sem taldir eru tengjast fljótandi vatni

  • Leita aš stöšum sem sżna vķsbendingar um virkni fljótandi vatns, t.d. lękjardrög

  • Hjįlpa til viš val į lendingarstöšum ķ feršum framtķšarinnar

  • Endurvarpa gögnum frį lendingarförum į Mars

Sex męlitęki eru um borš ķ Mars Reconnaissance Orbiter sem hjįlpa stjörnufręšingum aš męta markmišum sķnum:

Męlitęki MRO eiga aš fylgjast meš hringrįs vatnsins ķ lofthjśpi, į yfirborši og undir yfirborši Mars.
STÆRRI MYND

HiRISE (High Resolution Imaging Science Experiment)
Žessi myndavél getur greint afar smįgerša hluti į yfirboršinu og rannsakaš jaršmyndanir, svo sem gljśfur, gil, setlög og rįsir. HiRISE į aš taka hundruš mynda af yfirboršinu ķ mestu upplausn sem žekkist hingaš til og gęti greint fótbolta į yfirboršinu. Myndirnar munu gagnast stjörnufręšingum til aš meta hugsanlega lendingarstaši fyrir Mars-leišangra ķ framtķšinni.

Myndavélin er stęrri og hefur talsvert meiri upplausn en Mars Orbital-myndavélin (MOC) um borš ķ Mars Global Surveyor (MOC). Meš henni munu menn reyna aš stašsetja og mynda flak Mars Polar Lander geimfarsins sem brotlenti į Mars įriš 1999. Į myndinni hér til hlišar er sżnt dęmi um upplausn MOC ķ samanburši viš upplausn HiRISE eins og hśn birtist į mynd af Mars Polar Lander geimfarinu.

CRISM (Compact Reconnaissance Imaging Spectrometers for Mars)
Žetta tęki greinir litróf ljóssins sem endurvarpast af yfirboršinu svo unnt sé aš greina mismunandi steinefni. Öll efni hafa sķn einkenni, nokkurs konar fingrafar, sem getur sagt okkur hvernig žaš myndašist. Stjörnufręšingar einblķna į aš finna efni sem hafa myndast ķ tengslum viš fljótandi vatn.

CTX (Context Imager)
Žessi myndavél į aš gefa breišari mynd af svęšum sem HiRISE og CRISM rannsaka. Žannig er hęgt aš draga upp stęrri og ķtarlegri mynd af svęšum meš įhugaveršum jaršmyndunum og steinefnum į yfirboršinu. CTX myndar žannig eitt sérstaklega öflugt tęki meš HiRISE og CRISM. Mörg jaršlög sem sįust meš MOC-myndavélinni ķ Mars Global Surveyor gętu hafa myndast meš vatni en einnig veriš hraun- eša öskulög. Meš žvķ aš samręma upplżsingarnar um smęrri hluti sem HiRISE sér, jaršmyndanir sem CTX greinir og steinefnin sem CRISM nemur, ęttum viš aš geta skoriš śr um žetta.

SHAERAD
STĘRRI MYND

SHARAD (Shallow Subsurface Radar)
SHARAD į aš skyggnast undir yfirboršiš meša ratsjįrbylgjum ķ leit aš fljótandi eša frosnu vatni į allt aš eins km dżpi. SHARAD-loftnetiš er nęmt fyrir breytingum į endurvarpi bergs, sands eša vatns į og undir yfirboršinu. Vatn er góšur leišari og aušvelt aš greina meš ratsjį. Tękiš kemur frį ķtölsku geimstofnunni (ASI).

MCS (Mars Climate Sounder)
Meš Mars Climate Sounder munu stjörnufręšingar fylgjast meš hitastigi, rakastigi, rykmagni og loftžrżstingsbreytum ķ lofthjśpi Mars. Meš žessum męlingum er unnt aš bśa daglega til žrķvķtt hnattręnt vešurkort į bęši dag- og nęturhliš Mars. Athuganir verša geršar allt įriš į Mars til aš męla stórar įrstķšabreytingar į rykmagni ķ lofthjśpnum, rakastig og hitauppbyggingu. Žetta veitir stjörnufręšingum samskonar upplżsingar og vešurfręšingar nota til aš skilja og spį fyrir um vešriš og loftslagiš į jöršinni.

Mars Climate Sounder
STĘRRI MYND

Hljóšgjafi (e. sounder) er tęki sem męlir breytingar ķ hitastigi eša samsetningu lofthjśpsins meš hęš. Mars Climate Sounder “sér” į nķu rįsum žvert yfir sżnilega og innrauša sviš rafsegulrófsins. Sżnilega svišiš jafngildir žvķ sem augu okkar sjį en innrautt samsvarar hita. Ef viš gętum žannig séš innrautt ljós, viš žaš svipaš og aš geta séš hve heitt eitthvaš er. Ein rįsin er į sżnilega og nęr-innrauša svišinu (0,3-3,0 mķkrómetrar) er notuš til aš skilja hvernig sólarorkan verkar viš lofthjśpinn og yfirboršiš, sem hjįlpar okkur aš skilja loftslagiš į Mars. Įtta ašrar rįsir į innrauša svišinu (12-50 mķkrómetrar) eru notašar til aš męla hitastig, loftžrżsting, rakastig og rykmagn.

MARCI (Mars Color Imager)
MARCI į aš fylgjast meš rykstormum, breytingum į pólhettunum, ryki, ósoni og koltvķoxķši ķ lofthjśpnum. Tękiš į aš senda daglega vešurfréttir frį Mars og bśa til hnattręnt kort til aš fylgjast meš daglegum, įrstķšabundum og įrlegum breytingum į loftslagi Mars.

Mesta gagnasöfnun geimfars til žessa

Męlitęki MRO munu safna meiri gögnum en fimm ašrir leišangrar hafa gert til žessa.
STÆRRI MYND

Geimfariš kemur til Mars ķ marsmįnuši įriš 2006. Viš komuna veršur hęgt į hraša žess meš nśningi viš lofthjśp Mars, svokölluš „lofthemlun”. Įętlaš er aš vķsindarannsóknir standi yfir ķ um 25 mįnuši og hefjast žęr formlega ķ nóvember 2006. Fariš hefur hins vegar nęgt eldsneyti til aš endast fram til įrsins 2014, svo višbśiš er aš leišangurinn verši framlengdur. Fariš veršur ķ ašeins um 310 km hęš yfir yfirboršinu en žaš er mun minni hęš en önnur geimför hafa hingaš til veriš ķ. Lęgri braut gerir okkur kleyft aš sjį Mars sem aldrei fyrr.

Svo unnt sé aš afla meiri gagna um Mars en nokkru sinni įšur (34 terabęt) er geimfariš śtbśiš žriggja metra breišu loftneti, hinu stęrsta sem sent hefur veriš til Mars. „Geimfariš getur sent tķu sinnum meiri gögn į mķnśtu en nokkurt annaš geimfar,” aš sögn James Graf verkefnastjóra hjį JPL. „Meš žessu er okkur kleyft aš gera ķtarlegri rannsóknir į yfirboršinu og setja saman kort af žvķ ķ meiri upplausn en žekkist. Sami fjarskiptabśnašur veršur notašur til aš senda mikilvęg vķsindagögn til jaršar frį lendingarförum.”

MRO er stórt geimfar. Hér er žaš boriš saman viš Mars Global Surveyor og Mars Odyssey.
STÆRRI MYND

Geimfariš vegur rķflega tvö tonn meš eldsneyti og er žriggja metra breitt. Til aš lyfta svo stóru geimfari notar NASA Atlas V eldflaug ķ fyrsta skipti fyrir leišangur til annarrar reikistjörnu. Geimfariš mį alls ekki vega mikiš meira žvķ annars gęti eldflaugin ekki loftaš žvķ.

Mars yfirlitskanninn mun leggja lķnurnar fyrir Fönix geimfariš sem fer til Mars įriš 2007 og nżjan könnunarjeppa, Mars Science Laboratory, sem fer til Mars įriš 2009 eša 2011. Myndavélar kannans munu veita mikla hjįlp viš aš meta hugsanleg lendingarsvęši fyrir žessar feršir. Auk žess mun öflug samskiptahęfni kannans nżtast mönnum mikiš ķ rannsóknarverkefnum į yfirboršinu.

Hreyfimyndir af Mars Reconniassance Orbiter

Hreyfimynd af Mars Reconnaissance Orbiter

Til žess aš auka skilning okkar į Mars og hlutverki vatns ķ fortķš reikistjörnunnar įkvaš NASA aš senda Mars Reconnaissance Orbiter til raušu reikistjörnunnar. Geimfariš kemst į braut um Mars aš loknu sjö mįnaša feršalagi og sex mįnaša lofthemlun. Mars Reconnaissance Orbiter į aš taka einstakar myndir af yfirborši Mars, greina steinefni, leita aš vatni undir yfirboršinu, greina hversu mikiš ryk og vatn er ķ lofthjśpnum og fylgjast daglega meš vešrinu. Myndir geimfarsins munu sķšar hjįlpa mönnum viš aš įkvarša hentuga og spennandi lendingarsvęši fyrir Mars-leišangra framtķšarinnar.

QucikTime (9,8 MB)

MPEG (7,8 MB)

MPEG-4 (4,3 Mb)

Heimildir:
Vefsķša MRO hjį NASA
Space.com

Til baka á forsiðu

Opna Stjörnufræðivefinn í nýjum glugga
Til baka á forsiðu

Meira um Mars

Mars

Slóðir á aðra vefi